Görme Engelli Kullanıcıları Yok Saymayın

      Herhangi bir amaca yönelik bir program geliştirdiniz ve ticari veya ticari olmadan kullanıcıların hizmetine sunduysanız. Bu kullanıcılar arasında görme engellilerin de olabileceğini unutmayın. Geliştirilen programların görme engellileri desteklemesi gerekliliği uluslararası yasalarla desteklenmektedir. Birçok yazılım firması bu konu üzerinde gerekli desteği sağlayacak programlar geliştirmektedirler.

      Görme engelliler özel geliştirilmiş ekran okuyucu programlar kullanmaktadırlar. Bu programlar içinde en yaygın kullanılanı JAWS program sürümleridir. Bu programların basit bir çalışma prensibi vardır. Ekran üzerindeki nesneleri ve bu nesnelere ait özellikleri sürümün ait olduğu dile göre okurlar. (örn: Türkçe, İngilizce vb.)

      Eğer .NET dilleri üzerinden yazılım geliştiriyorsanız. İşiniz çok kolay olacaktır. Yapmanız gerekenler ve püf noktaları aşağıda verilmiştir.

      Görme engellilere destek verebilmek için projenize dahil ettiğiniz formlar ve kontrollerin “AccessibleDescription”, “AccessibleName” ve “AccessibleRole” özelliklerini (properties) doldurmanız gerekmektedir. Görme engellilerin kullandıkları ekran okuyucu programlar, sizin geliştirdiğiniz programa ait nesneler üzerinde “tab” tuşu ve/veya belirlediğiniz özel komutlarla gezinirken seçili olan nesneye ait yukarıda saydığım 3 özelliği kullanıcıya okuyarak bilgilendirirler.

      Dikkat ettiyseniz nesneler arası gezinmeler “tab” tuşu ve/veya sizin belirlediğiniz özel tuş kombinasyonları ile sağlanmaktadır. Bundan dolayı kullandığınız nesnelerin seçilebilirlik ve nesneler arasıda gezinebilirlik özelliklerinin olmasına özen gösterin. Bazı nesnelere seçilebilirlik kazandırmak için “TabStop” özelliklerini “True” yapmanız yeterli olacaktır. Fakat bazı nesnelerin seçilebilir özellikleri yoktur. Örneğin; Label (etiket) nesnesini okutmanız oldukça zordur. Genelde label nesnesi bir girdi ve/veya seçim kutuları hakkında bilgi vermek amacı ile kullanıldığından girdi ve/veya seçim kutusuna ait AccessibleName özelliğine, label nesnesinin “Text” özelliğindeki metni yazmanız yeterli olacaktır. Böylece metin ve/veya seçim kutusunun ne işe aradığını görme engelli kullanıcılar anlayacaktır.

AccessibleDescription

      Nesne hakkında bilgi vermek amacı ile kullanılır. Böylece görme engelli kullanıcılar nesne hakkında detaylı bilgiye sahip olurlar.

AccessibleName

      Nesnenin adının ne olması gerektiğini bu alana yazabilirsiniz. Bu özelliği mutlaka kullanmanız gerekmektedir. Eğer nesnenizin ne olduğu bir label nesnesi ile anlaşılıyorsa o label nesnesinin Text özelliğindeki metni kullanabilirsiniz. Böylece görme engelli kullanıcılar nesnenin ne işe yaradığını öğrenmiş olurlar.

AccessibleRole

      Nesnenin türünü bu seçim kutusundan belirleyebilirsiniz. Bu özelliği kullanmanız zorunlu değildir. Eğer “Default” seçeneğinde bırakırsanız nesnenizin türü ne ise AccessibleRole’ ü de o olacaktır. Fakat kendi nesnelerinizi yarattıysanız o zaman nesnenizin türünün ne olduğunu seçmeniz faydalı olacaktır. Böylece görme engelli kullanıcılar nesnenin türünün ne olduğunu anlayabilirler.

      Yukarıda anlatılanlarla ilgili basit bir örnek aşağıda verilmiştir.

      Projenizde Visual Studio .NET ile birlikte gelen standart button, checkbox ve radiobutton kontrollerini kullanıyorsanız ve bunların Text özelliklerini doldurduysanız yukarıda saydığım 3 accessible özelliğini kullanmanıza gerek yoktur.

      Yukarıda anlattıklarımı kullanarak görme engelli kullanıcıların da programlarınızı rahatlıkla kullanmasını sağlamış olursunuz.

M. Alper KIZILGİL